11.1.10

Ο Θουκυδίδης στην Κοπεγχάγη......

Πώς ο αρχαίος Ελληνας ιστορικός επηρεάζει το σύγχρονο κόσμο

 
Αναζητώντας τα πραγματικά αίτια του φιάσκου της παγκόσμιας σύναξης για το περιβάλλον, που οργανώθηκε με τυμπανοκρουσίες το Δεκέμβρη στην Κοπεγχάγη, βρήκα πιστεύω την απάντηση στο έργο δύο επιστημόνων, ενός Νοτιοκορεάτη οικονομολόγου με ειδικότητα στα οικονομικά της ανάπτυξης και ενός Αμερικανού πολιτικού επιστήμονα με ειδίκευση στις προβλέψεις πολιτικών εξελίξεων.

Και στους δύο ωστόσο διέκρινα ένα κοινό στοιχείο. Χωρίς να κάνουν πουθενά αναφορά στον Θουκυδίδη, θεμελιώνουν τις θέσεις τους στηριζόμενοι στην πιο βασική διαπίστωση του Έλληνα ιστορικού για τα ανθρώπινα πράγματα και χρησιμοποιούν τη μεθοδολογία του για να τεκμηριώσουν την επιχειρηματολογία τους.

Γράφοντας ένα μήνα πριν την έναρξη της Συνόδου της Κοπεγχάγης στην αμερικανική διμηνιαία επιθεώρηση Foreign Ρolicy (Νovember / December 2009) ο Βruce Βueno de Μesquita δήλωνε με απόλυτη βεβαιότητα ότι η Κοπεγχάγη θα εξελισσόταν σε ένα φιάσκο. Η ανάλυσή του που έφερε τον χαρακτηριστικό τίτλο “Συνταγή για Αποτυχία” (“Recipe for Failure”), άρχιζε ως εξής: “Θέλετε να μάθετε τι θα συμβεί στο ζήτημα της κλιματικής αλλαγής; Θα συνεργαστεί ο κόσμος τον Δεκέμβρη στη συνάντηση κορυφής της Κοπεγχάγης ή κάποια στιγμή στο μέλλον για να μειώσει τα καυσαέρια που θερμαίνουν τον πλανήτη;….Μάλλον όχι. Και το υπό την αιγίδα του ΟΗΕ συνέδριο στην Κοπεγχάγη είναι γραφτό ότι θα αποτύχει”. Ο de Μesquita συνεχίζει με δύο ακόμη προβλέψεις, μια αρνητική και μια θετική. Η αρνητική είναι ότι ούτε και το 2100 δεν θα συμφωνήσουν τα κράτη να περιορίσουν την εκπομπή ρύπων και καυσαερίων.

Οι λόγοι είναι λέει πολλοί, αλλά καταλήγουν σε ένα: οι αναδυόμενες μεγάλες δυνάμεις, όπως η Βραζιλία, η Ινδία και η Κίνα θα αρνούνται περιορισμούς και ελέγχους ενώ οι παραδοσιακές δυτικές δυνάμεις (ΗΠΑ και Ευρώπη) δεν θα είναι αρκετά ισχυρές για να επιβληθούν. Το θετικό στοιχείο κατά τον de Μesquita είναι ότι, όταν οι αναπτυσσόμενες χώρες ξεπεράσουν σε ανάπτυξη τις παραδοσιακές δυνάμεις, θα δημιουργηθούν νέες ισορροπίες (γεωπολιτικές, κλιματολογικές) οι οποίες μαζί με νέες τεχνολογίες θα επιλύσουν το πρόβλημα της υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Ειδικά σε ό,τι αφορά στην πρόβλεψή του για το φιάσκο της Κοπεγχάγης και μελλοντικές συνάξεις του είδους, ο de Μesquita υπογραμμίζει ταπεινόφρονα ότι κάθε άλλο παρά προφήτης είναι. Είναι όμως, λέει, μελετητής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, ατομικής και συλλογικής, και τονίζει ότι τα πολιτικά πράγματα είναι προβλέψιμα είτε αυτά λαμβάνουν χώρα στις κοινωνίες της Δύσης είτε της Ανατολής. Είτε Αμερικανοί είτε Κινέζοι λαμβάνουν αποφάσεις και υιοθετούν πολιτικές που εξυπηρετούν το συμφέρον τους, όπως αυτοί το αντιλαμβάνονται. Το βασικό είναι ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται, οι επιλογές που γίνονται, βασίζονται στις ίδιες αρχές.Στην περίπτωση της Κοπεγχάγης, οι βασικοί παίχτες ήταν λίγοι. Και αν περιοριστούμε στους Αμερικανούς και τους Κινέζους μόνο, βλέπουμε ότι ούτε ο ένας ούτε ο άλλος ήταν διατεθειμένος να αποδεχθεί τις, για όλους εμάς τους υπολοίπους, “λογικές” ρυθμίσεις της Κοπεγχάγης.

Η ωφελιμότητα του έργου
Ας θυμηθούμε τη μεγάλη αλήθεια του Θουκυδίδη, που προέκυψε από τη μελέτη των ανθρωπίνων πραγμάτων και συμπεριφορών και η οποία μας επιτρέπει να κάνουμε και εμείς προβλέψεις, όχι προφητείες, για τα μελλούμενα, είτε αυτά αφορούν το περιβάλλον είτε οτιδήποτε μας εμπλέκει ως άτομα και ως συλλογικότητες. “Θα είμαι ικανοποιημένος”, έγραφε ο Αθηναίος ιστορικός, “αν το έργο μου κριθεί ωφέλιμο από όσους θελήσουν να έχουν ακριβή γνώση των γεγονότων που συνέβησαν και εκείνων που θα συμβούν στο μέλλον, τα οποία από την πλευρά της ανθρώπινης φύσης είναι όμοια ή παραπλήσια”. Παλιά ή καινούργια λοιπόν, “όμοια ή παραπλήσια” είναι τα ανθρώπινα πράγματα. Και ας μην περιμένουμε άλλους να λειτουργούν ανιδιοτελώς, ενώ εμείς αγρόν ηγοράσαμεν.


0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Twitter Delicious Facebook Digg Favorites More